Gübre serpme makinesinin gübreyi yalnızca tek tarafa atması, tarlada besin dağılımının bozulmasına ve bazı bölgelerde verim kaybına yol açabilir. Bu sorun genellikle makinenin ayarlarından, disk veya kanatlarda oluşan dengesizliklerden, gübrenin akış özelliklerinden ya da traktörle çalışma koşullarından kaynaklanır. Arızayı büyütmeden önce makineyi güvenli biçimde durdurup temel kontrolleri yapmak gerekir.
Gübre Serpme Makinesinin Ayarlarını Kontrol Edin
İlk olarak makinenin traktöre doğru bağlandığından ve yatay konumda çalıştığından emin olun. Üç nokta askı sistemi sağa veya sola eğik kaldığında disklerin çalışma yüksekliği değişebilir ve gübre bir tarafa daha yoğun ulaşabilir. Özellikle eğimli arazide yapılan ayarlar düz zeminde yeniden kontrol edilmelidir.
Gübre akış kapağının iki tarafta aynı açıklıkta olup olmadığını inceleyin. Bazı modellerde sağ ve sol çıkış ayrı mekanizmalarla kontrol edilir. Kollardan biri daha fazla açılmışsa veya ayar skalası yanlış okunmuşsa, gübre diske eşit dağılmaz ve serpme deseni tek tarafa kayar.
PTO devir sayısı da serpme düzenini etkiler. Üreticinin önerdiği çalışma devrinin altında kalmak, disklerin yeterli hızda dönmemesine ve gübrenin dengeli savrulmamasına neden olabilir. Devir ayarını değiştirirken makineyi zorlamayın ve traktör motor devrini sabit tutarak kısa bir deneme yapın.
Diskleri, Kanatları ve Besleme Noktasını İnceleyin
Serpme disklerinde eğilme, çatlak veya aşınma olup olmadığını kontrol edin. Diskin geometrisi bozulduğunda gübre savurma açısı değişir ve malzeme bir yöne daha fazla gönderilebilir. Disklerde biriken nemli gübre kalıntıları da ağırlık dengesini bozabileceği için temizlik işlemi ihmal edilmemelidir.
Disk üzerindeki kanatların aynı tipte, doğru yönde ve benzer aşınma seviyesinde olması gerekir. Gevşemiş, ters takılmış veya kırılmış bir kanat serpme genişliğini doğrudan etkiler. Bağlantı cıvatalarını kontrol edin; ancak parça değişimi veya sökme işleminden önce makinenin tamamen durduğundan ve PTO bağlantısının ayrıldığından emin olun.
Gübrenin diske düştüğü besleme noktası merkezden kaymışsa dağılım bozulabilir. Hazne altındaki çıkış ağzını, yönlendirme parçalarını ve besleme oluğunu inceleyin. Yabancı cisim, paslanmış parça veya sıkışmış gübre akışı engelliyorsa sorun temizlenmeli ve mekanizmanın serbest hareket edip etmediği kontrol edilmelidir.
Gübrenin Fiziksel Özelliklerini Değerlendirin
Gübrenin nemlenmesi, topaklanması veya depolama sırasında sertleşmesi tek tarafa atma sorununa yol açabilir. Topaklar çıkış ağzından düzensiz geçtiğinde disk üzerine eşit miktarda malzeme düşmez. Hazneyi tamamen boşaltıp topakları ayırın ve mümkünse kuru, akışkan durumdaki gübreyle yeniden deneme yapın.
Farklı özellikteki gübrelerin aynı ayarla kullanılması da dağılımı değiştirebilir. Granül boyutu, yoğunluk ve tane şekli değiştikçe serpme mesafesi ve disk üzerindeki hareket farklılaşır. Bu nedenle her gübre türü için üreticinin ayar tablosu varsa ona göre çalışma genişliği, akış açıklığı ve ilerleme hızı yeniden belirlenmelidir.
Haznenin bir tarafında gübre köprüleşmesi oluşması, alt çıkışa malzemenin eşit ulaşmasını engelleyebilir. Gübreyi elle bastırarak akışı zorlamak yerine hazne içindeki karıştırıcı veya akış düzenleyici parçaları kontrol edin. Güvenli temizlik için motoru durdurun, PTO’yu ayırın ve hareketli parçaların tamamen sabitlendiğinden emin olun.
Traktörle Çalışma Koşullarını Gözden Geçirin
Traktörün makineyi tam merkezde ve dengeli taşıması gerekir. Üç nokta askı kollarındaki farklı uzunluklar veya yan gergilerin gevşek olması, makinenin tarlada sürekli bir tarafa yatmasına neden olabilir. Bağlantı kollarını düz zeminde ayarlayın ve çalışma sırasında makinenin yana salınım yapmadığını gözlemleyin.
İlerleme hızındaki değişimler de serpme düzenini etkiler. Traktör hızlandığında birim alana düşen gübre miktarı azalabilir; yavaşladığında ise aynı bölgede aşırı birikme görülebilir. Deneme sürüşlerinde sabit hızla ilerleyin ve makinenin önerilen çalışma koşullarından sapmamaya dikkat edin.
Rüzgâr, özellikle hafif ve kuru gübrelerde savrulma yönünü değiştirebilir. Gübre yalnızca belirli hava koşullarında tek tarafa gidiyorsa güçlü yan rüzgâr ihtimalini değerlendirin. Tarlanın eğimi ve dönüşlerdeki traktör hareketleri de serpme desenini etkileyebileceğinden ayar kontrolünü mümkün olduğunca düz ve sakin bir alanda yapın.
Deneme Serpmesi ve Teknik Servis Süreci
Temel kontrollerden sonra küçük bir alanda deneme serpmesi yapın. Zemine serilen örtü veya belirli aralıklarla yerleştirilen kaplar, gübrenin hangi bölgelere ne kadar düştüğünü gözlemlemeyi kolaylaştırır. Deneme sonucuna göre akış kapağı, çalışma genişliği ve ilerleme hızı birlikte değerlendirilmelidir.
Sorun yalnızca dolu hazneyle veya belirli bir gübre türüyle ortaya çıkıyorsa koşulları not edin. Boşaltma, temizlik ve ayar değişikliklerinden sonra sonuçları karşılaştırmak, arızanın mekanik mi yoksa gübre kaynaklı mı olduğunu anlamaya yardımcı olur. Rastgele ayar değiştirmek yerine her seferinde tek bir değişkeni kontrol etmek daha sağlıklı sonuç verir.
Disk, redüktör, yatak veya hidrolik sistemle ilgili şüphe varsa makineyi kullanmaya devam etmeyin. Olağandışı ses, titreşim, ısınma ya da tekrarlayan dengesiz dağılım ciddi bir mekanik arızaya işaret edebilir. Kullanım kılavuzundaki bakım talimatlarına göre hareket edin ve gerekli durumlarda yetkili teknik servisten destek alın.